پرورش میگوی وانامی در استخرهای پوشش‌دار HDPE: رنگ، ضخامت و نکات اجرا
پرورش میگوی وانامی در ایران، از سواحل بوشهر و هرمزگان تا گلستان و حتی آب‌های لب‌شور داخل کشور، رو به گسترش است. در دنیا هم روش‌های فشرده‌ی پرورش میگو تقریباً همه به سمت استخرهای روکش‌شده با ورق HDPE رفته‌اند. دلیلش ساده است: میگو به کیفیت کف استخر و پایداری آب بسیار حساس است و خاکِ لخت، کنترل این دو را سخت می‌کند.
چرا استخر میگو را روکش می‌کنند؟
- کف تمیز: در استخر خاکی، غذای خورده‌نشده و فضولات در گلِ کف جمع می‌شود و گاز سمی (سولفید هیدروژن و آمونیاک) تولید می‌کند. کف ورق‌دار را می‌شود با زهکش مرکزی تمیز نگه داشت.
- جلوگیری از شوری خاک: آب شور یا لب‌شور استخر، اگر به زمین نشت کند، خاک و آب زیرزمینی اطراف را شور می‌کند؛ ورق ژئوممبران این خطر را از بین می‌برد.
- خاک‌های اسیدی و نامناسب: در بعضی سواحل، خاک کف اسیدی یا شنی است؛ با ورق، نوع خاک دیگر اهمیتی ندارد.
- تراکم بالاتر: با کنترل بهتر کیفیت آب و هوادهی قوی، می‌توان در واحد سطح میگوی بیشتری پرورش داد.
- آماده‌سازی سریع بین دوره‌ها: استخر تخلیه، شسته و خشک می‌شود و دوره‌ی بعد زودتر شروع می‌شود.
شرایط پرورش میگوی وانامی
- دمای آب: حدود ۲۶ تا ۳۲ درجه‌ی سانتی‌گراد.
- شوری: وانامی محدوده‌ی وسیعی را تحمل می‌کند (از آب لب‌شور تا آب دریا)؛ بسیاری از مزارع در شوری حدود ۱۰ تا ۲۵ گرم در لیتر کار می‌کنند.
- اکسیژن: بالای ۴ تا ۵ میلی‌گرم در لیتر؛ در پرورش فشرده، هوادهی پدالی شبانه‌روزی تقریباً اجباری است.
کدام رنگ ورق برای میگو؟
استاندارد رایج در مزارع میگوی دنیا، ورق HDPE مشکی است، به سه دلیل:
- مقاومت در آفتاب تند جنوب: دیواره‌های استخر میگو بیشتر سال در معرض آفتاب‌اند و ورق مشکی به‌خاطر کربن بلک بیشترین عمر را در آفتاب دارد.
- مقاومت شیمیایی: HDPE در برابر آب شور، آهک و مواد ضدعفونی رایج در مزارع (مثل کلر) پایدار است.
- گرم نگه داشتن آب در فصل‌های سردتر: در شروع و پایان فصل، گرمای جذب‌شده به حفظ دمای مناسب کمک می‌کند.
در حوضچه‌های تکثیر و نوزادگاه (هچری) گاهی از ورق یا مخزن روشن استفاده می‌شود تا وضعیت لاروها و کف حوضچه بهتر دیده شود. در استخرهای پرورش بزرگ، معمولاً مشکی انتخاب اول است.
نکات اجرایی استخر میگو
- زهکش مرکزی: کف استخر را با شیب ملایم به سمت مرکز بسازید تا لجن روزانه از مرکز تخلیه شود.
- محافظت در برابر هواده: محل پدال‌ها را طوری تنظیم کنید که جریان قوی، مستقیماً یک نقطه از ورق را نساید.
- ضخامت: برای استخرهای پرورش معمولاً ۱ تا ۱٫۵ میلی‌متر؛ محل رفت‌وآمد و شیب‌های تند را ضخیم‌تر یا دولایه کنید.
- جوش اصولی: درزها با دستگاه جوش دوخط اجرا و با تست هوا کنترل شوند؛ نشت آب شور از یک درز کوچک هم برای خاک اطراف مضر است.
جمع‌بندی
استخر ژئوممبرانیِ مشکی، امروز روش متداول پرورش فشرده‌ی میگو در دنیاست: کف تمیز، کنترل بیماری، حفاظت از خاک کشاورزی اطراف و عمر طولانی در آفتاب جنوب.
برای برآورد متراژ ورق از محاسبه‌گر استخر و برای طراحی زهکش و انتخاب ضخامت از مشاوره‌ی رایگان آرابل استفاده کنید.
عکس کاور: Herman Gunawan, Bangka, Indonesia.، CC BY-SA 3.0، ویکی‌مدیا کامنز
دیدگاه‌ها